Linux

Терминал гэдэг нь линукс системд тушаалын мөрнөөс удирдаж, системийг удирдах, тохируулах, програмыг ажиллуулдаг өргөн хэрэглэгддэг хэрэгслэл юм. Терминал нь тархац бүрт харилцан адилгүй цэсэнд байх ба Үбүнтү линуксын хувьд Applications -> Accessories -> Terminal гэж нээдэг. Мөн Alt+F2 товчийг дараад Run цонхонд үйлдлийг хийж мөн болдог.

Тушаалын мөр буюу Terminal дээр хэрхэн тушаалыг зөв өгөх талаар доор дурьдах болно.

Доорх тушаалууд нь Ubuntu систем дээр тулгуурлан бичигдсэн байх ба дийлэнх Linux системүүд, тэр дундаа Debian суурьтай системүүдэд тохирно.

Тушаалыг зөв өгөх заавар

Доор дурьдсан тушаалууд нь тайлбартайгаа байх ба Загвар : гэсний ард талд тухайн тушаалыг хэрхэн бичих загварыг өгнө. Загвар дотор [ ба ] хашилтаар хашсан хэсгийг заавал бичих шаардлагагүй тохиргооны тушаалуудыг бичсэн болно.
sudo

Нэр :

* sudo – Системд root буюу Супер эрхээр хандах

Загвар :

* sudo [тушаал]

Тайлбар :

* Ихэнх Linux системүүд системийн аюулгүй байдлыг хангах үүднээс хандах хязгаараараа ялгаатай хоёр хэрэглэгчийг үүсгэсэн байдаг.
o root – эрхтэй хэрэглэгч нь системийн зайлшгүй тогтцоос бусад файлтай “Супер” эрхээр хандана. Үүнд файл болон хавтасыг чөлөөтэй үүсгэх, устгах, засварлах зэрэг орох юм. Энэ эрхийг авахын тулд танд root эрхтэй нууц үг буюу Password хэрэгтэй болох юм. Хэрвээ та системийн эзэн бол нэвтрэх нууц үг чинь root эрхтэй байна. Хэрвээ та системийн эзэн биш бол системийн эзнээс зөвршөөрөл авах нь зайлшгүй юм.
o – эрхтэй хэрэглэгч нь root эрхтэй хэрэглэгчийн хязгаарласан орчинд ажиллаж чадах ба хязгааралт тавьсан файл болон хавтаснуудаас бусадыг нь чөлөөтэй үүсгэж, устгаж, засварлаж чадах юм. Харин хязгаарласан хэсэгт тухайн хязгаарлалтын шугамаас хэтрэх үед танаас root эрхийн нууц үг асуух юм. Шинээр суулгасан систем дээр ихэнх системийн файл болон хавтаснууд нь автоматаар хязгаарлагдсан байдаг. Үүнийг root эрхтэй хэрэглэгч хүссэнээрээ тохируулж болох ба ямар хэрэглэгчид ямар эрх өгөх гэж байгаагаа тохируулж болно. Үүнд нь Бүрэн, Зөвхөн унших, Зөвхөн хуулах, Зөвхөн харах, Нуух зэрэг тохиргоонууд орох юм.

Зарим нэг тушаалууд нь системд халтай байж болох тул түүнийг зайлшгүй root эрхээр тушаах хэрэг гардаг нь санаандгүй болон санаатай эрсдлээс болгоомжилж буй зөв арга хэмжээ юм. Иймээс зайлшгүй гэсэн тушаал болгоны өмнө та sudo гэж бичсэнээр root эртэйгээр тушаах боломжтой юм. Энэ үед танаас root эрхийн нууц үг асуух ба өөр хязгааралтын асуудал гарахгүй юм.
su

Нэр :

* su – Тушаалын горимыг бүрэн бүрэн эрхтэй хэрэглэгчийн гормд шилжүүлэх

Загвар :

* su [тохиргоо] [хэрэглэгчийн нэр]

Тохиргоо

*
o -h болон –help тушаалын талаарх зааврыг авна

Тайлбар :

* sudo тушаал нь цорын ганц удаа бүрэн хэрэглэгчийн эрхээр хандах тушаал өгдөг бол sudo su тушаалаар ажиллах горимыг ямагт бүрэн эрхтэй хэрэглэгчийнх болгож болдогоороо онцлог юм.

apt-get

Нэр :

* apt-get – APT шинэчлэлүүдийг удирдах

Загвар :

* apt-get [тушаал]

Тушаал :

*
o -h тушаалын талаарх зааврыг авах
o update систем дахь програмуудын зайлшгүй нэмэгдлүүдийг татаж авах
o install тодорхойлогдсон шинэчлэл болон програмыг суулгах
o upgrade системийн зайлшгүй нэмэгдлүүдийг татаж авах
o dist-upgrade системийг шинэчлэхэд зайлшгүй нэмэгдлүүдийг татаж авах

rm

Нэр :

* rm – файл болон хоосон хавтсыг устгах

Загвар :

* rm

mv

Нэр :

* mv – файлыг зөөх

Загвар :

* rm
* rm -t

cp

Нэр :

* cp – файлыг нөөцлөөд зөөх

Загвар :

* cp
* cp -t

eject

Нэр :

* eject – зөөврийн санах ойг салгах

Загвар :

* eject [нэр]

shutdown

Нэр :

* shutdown – системийг ачааллыг зохичуулах

Загвар :

* shutdown [тохиргоо] цаг

Тохиргоо

*
o -h шууд унтраах

Цаг

*
o ЦЦ:ММ цаг заах
o now яг одоо тушаалыг биелүүлэх

man

Нэр :

* man – тушаалын талаарх дэлгэрэнгүй мэдээлэл авах

Загвар :

* man

Тайлбар :

* тушаалын дэлгэрэнгүй мэдээллийг авах ба дуусгахыг хүсвэл End дарж төгсгөлд нь очоод q товч дарахад man тушаал дуусгавар болно.

lshw

Нэр :

* lshw – тооцоолуурынхаа техник талын дэлгэрэнгүй үзүүлэлтүүдийг харуулах

Загвар :

* lshw

Линуксийн тухай эндээс

Responses

  1. COMMENT BOMB1: ODOO UED OPEN SOURCE PROGRAMMUUD IH HEREGLEGDEH BOLSONTOI HOLBOGDOOD UNIX, LINUX TORLIIN UILDLIIN SYSTEM RUU CHIG HANDLAGA NAASHTAI BAIH SHIG. WINDOWS DEER UNIX-IIN SHELL-IIG AJILLUULAH BOL SYGWIN TOHIROMJTOI. UNIXTEI AJILLAHAD HUNDRELTEI ZUIL IH BOLOVCH SONIRHOLTOI ORGON BOLOMJTOI GEDEG NI MEDREGDEJ BAINA. SHUUD WINDOWS-EES SALNA GEDEG HETSUU BOLOHOOR UBUNTU-G ZEREG SUULGAJ UZLEE. NEMELTUUDIIG TATAH SHAARDLAGA IH GARCH BAINA.

  2. Баярллаа. Ямар нэмэлтүүд вэ? COMMENT BOMB1 : Гэнэ үү? хэхэ

  3. Teriig chin odoo l uzeh gej bn daa gej

  4. Тийм үү. хичээл материал их ховор байх юм. байвал энд тавиарай.

  5. hey nadaa ter unix lunix 2oo tailbarlaad uguuh PLS

  6. хэ хэ яаж тайлбарлах вэ? асуух юм байвал асуугаарай чадлаараа хариулна зүгээр

  7. hi

  8. hi hi

  9. Sain bna uu. Bi program 0 oos ehelne. Tegeed C heliig surah gej oroldoj bna. Windowsiin orchind linux iig suulgaj boloh uu.

  10. yu gesen ug yum linux chini uildliin system sh dee. gehdee neg computer deer windows linux 2 – iig zereg suulgaj ajilluulj boloh uu gej asuuj bna gej oilgoloo zov uu ugui yu?. bolno gehdee chi songood songoson uildliin system chini l ajillana sh de

  11. Uneniig helehed programmiin hel uzej eheleh geed l bgaa um daa. tegeed nom ene ter unshaad neg l bolj ogohgyi um aa. Tegeed jisheenuud ehnees turshij uzeh sanaatai. getel yamar programm deer kodoo oruulj horvuuleh turshih gedgiig medehgyi. neg japan nohor linux suulgaad bich gesen. Linux deer olon hel demjdeg gesen um l daa. Unendee programmiin hicheeliig 4 saraas jp hel deer uzeh um l daa. Gehdee omno ni neg jaahan ch gesen anhnii medegdehuuntei bolchih sanaatai. Nadad zovolgoo ogooch

  12. Uneniig helehed programmiin hel uzej eheleh geed l bgaa um daa. tegeed nom ene ter unshaad neg l bolj ogohgyi um aa. Tegeed jisheenuud ehnees turshij uzeh sanaatai. getel yamar programm deer kodoo oruulj horvuuleh turshih gedgiig medehgyi. neg japan nohor linux suulgaad bich gesen. Linux deer olon hel demjdeg gesen um l daa. Unendee programmiin hicheeliig 4 saraas jp hel deer uzeh um l daa. Gehdee omno ni neg jaahan ch gesen anhnii medegdehuuntei bolchih sanaatai. Nadad zovolgoo ogooch.

  13. yamar hel gen ee. er ni jisheeg ni haraad turshig ni hamgiin sain surah arga shuu. jp gej buruu bichtsen yum uu esvel bi medku hel yum bolov uu? dahiad todruulga ogno uu ok tegeed ergeed hariulaya

  14. oo harin tiimee C helnees ehelj uzeh bhaa.

    jp gedeg ni programmiin hel bishee. Japan hel. Tiim bolohoor l omno jaahan sudlah sanaatai bgaa um.

  15. аан. Тийм байлгүй дээ хэхэ. Тэгээд юу асуух гэсэн юм асуу за.

  16. Уучлаарай наадах чинь үйлдлийн систем программын хэл энэ тэрээ сайн ялгахгүй байна ш дээ тиймээс асуух юмаа ч сайн мэдэхгүй байгаа юм шиг байна. Ер нь бие дааж сурахад хэцүү тиймээс тодорхой чиглэлтэй байх хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол юм юмны араас явах юм бол үр дүн багатай байх болно. Чи эхлээд PC-гээ мэдээж багагүй судалж ойлгосон байх хэрэгтэй. Юуны өмнө Software, Hardware талаар ….Linux орчинд ажиллаж сурмаар байгаа бол IT парк дээр саяхан 14 хоногийн хугацаатай сургалт болоод байсан тэрнийг сайн судлахгүй юу.Бас монголын Ubunti хэрэглэгчдийн холбоо энэ тэрд элсэж болно ш дээ заа зааасссс. ӨӨ бас С хэлийг суръя гэвэл алгоритмыг ерөнхийдээ ойлгодог байх нь чухал. С-тэй холбоотой номнууд олж уншиж болно.Чи сонирхвол надаа нэг электрон ном байгаа email энэ тэрээр авахгүй юу. Амжилт чи чадах ёстой ;)

  17. Баярллаа Сайнааа… Ер нь алгоритм их чухал даа

  18. bi saya unixiin surgaltand suusan yumaa. Tegeed tugstul nadad unix ruu dahiad huuchin ip address-r holbogdoh bolomjgui bolchloo. bi putty gedeg programaar holbogdoj baisan yum. dahiad terengruugaa orj davtah gesen chini ip address baidaggui. ip address haanaas olj boloh ve?

  19. Серверийн чинь IP бас нууг үг энэ тэр чинь байга бол болно о. Өмнө нь холбогдоход чинь тохиргоо хийгээд тухайн IP нь хадгалагдцан байсан бол дахин тохиргоог нь хийнэ. чиний IP хамаагүй байх аа гэж боджиино. Хэрэв сервер нь локал биш бол…

  20. ubuntu 7.10 deer instaal yaaj hiih bee
    photoshop
    pagemaker
    autocad
    yaaj suulgah bee helj ogch tuslaach

  21. oo bas php apach server yaaj suulgah bee

  22. монголын Ubunti хэрэглэгчдийн холбоо
    хаана байдаг юм бээ

  23. http://www.mnbsd.org

  24. duu sonsdog script shuu!. amarok gesen duunii programm shaardana. gol n duugaa tataj awch hardandaa zai bolgood baihgui. uuruu shuud hailtaa hiigeed l yawuulna. tegeed hailtaasaa onowchtoi mun esehiig n delgets ruu hewlej haruulna. linux-n freedom-n joohon jishee n gewel bolno baih. mangar kife-tai ed baina shuu!!!
    #!/bin/bash
    function check_args() {
    if [ $# -eq 0 ]; then
    echo wrong argument, just type author and title
    exit 1
    fi
    }
    check_args $*
    getmsg=`echo “${*}” | sed -re ’s/[^a-zA-Z]/_/g’`
    echo $getmsg
    curl http://www.mp3000.net/mp3_0/“${getmsg}” > tmpx.html
    links=`cat tmpx.html | sed -re ’s/<a/\n<a/g’ | grep -E “^<a href=\”/download/mp3″ | sed -re ’s/^[^\"]*\”([^\"]*)\”.*$/\1/g’`
    echo links are $links
    for link in $links; do
    echo -n ene link ruu usrehed zugeer uu? ${link} [y/n]
    read prompt
    if [ $prompt = 'y' ]; then
    mp3link=`curl http://www.mp3000.net$link | sed -re ’s/<a/\n<a/g’ | sed -re ’s/^[^\"]+\”([^\"]+)\”.*$/\1/g’ | grep -E ‘.mp3$’`
    echo -n ene mp3 duug sonsohod zugeer? link:”${mp3link}”.herwee link gesnii ard link baihgui bol n useg darna uu. [y/n]
    read prompt
    if [ $prompt = 'y' ]; then
    amarok $mp3link
    fi
    fi
    done

  25. for linux begiiner
    http://linuxhomenetworking.com/

  26. for user-level
    https://help.ubuntu.com/

  27. hi all. yum asuuh gesen yumaa, linux-iin shell-iin, comanduudiin talaar delgerengyi, er ni shelliin mun talaar cron-toi holbogdoj ajiluulhad jamar yamar bolomjuud bdagiig medeh gesen yumaa, matirial bval maildeerei…
    linux er ni ih sonirholtoi yumaa. uuruu commaand yysgej boldog yum bna hehe

  28. windows-n viruses bur zalhaad bainaa
    linux yaj suulgah uu
    bootiig ni haanas oloh ve
    bas linux-d ajilladag programuudiig

  29. free болхоор хаанаас л бол хаанаас олно доо нетеер хэсэх үү хэхэ би энэ тал дээр мэдээ тавъя sender!!!

  30. Тэхх линуксийн олон коммандуудыг нэгтгээд тэрийгээ өөрийн гэсэн нэрээр нэрлээд комманд хэлбэрээр ашиглаж болно.

  31. sender – т
    https://shipit.ubuntu.com/
    энэ хаягаар ороод ubuntu гийн сүүлчийн хувилбарыг үнэгүй авах боломжтой хамгийн гол нь гэрийнхээ хаягыг л үнэн зөв бичиирэй анкет бөглөснөөс 4 – 6 долоо хоногийн дараа танай гэрт ирэх болноо . good luck

  32. $ du -c *01.dat
    24 A01.dat
    24 B01.dat
    24 C01.dat
    24 D01.dat
    24 E01.dat
    192 F01.dat
    192 G01.dat
    504 total

    Endees ZUVHUN niit hemjeeg ni doorh baidlaar hevlej harmaar bna…
    yaaj harhuu?

    $ “command” *01.dat
    504

  33. du -c *01.dat | grep total | sed -re ’s/total//g’
    Энэ команд болох уу. Болохгүй бол хэлээрэй.

  34. du -k *01.dat | awk ‘{size=size+$1} END {print size}’

  35. qmail-н талаар мэдээ тавьж туслаач сайтных тут болохгүй байна. Ер нь линукс дээр майл сервер яаж суудгадаг ажилдаг зарчим эдрийн талаар мэдэх хүн байвал туслаач

  36. deegi_01 mash ih bayarlalaa. yag minii haigaad bsan command bna. hoeulaa adilhan boloj bna. tnks…

  37. hi.
    shell commandaar deerees saitruu orj boldog gej halit sonsson yum. Ynen bol neg jishee zaaj uguuch.
    Jishee ni yahoo hayagaaraa orood file attach hiihiig. bolomjtoi yu?

  38. yahoo-g medq yum. local bol 2 IP-nii hooorond file shidej bolno. neteer sudlah l heregtei bh da :D

  39. Bolohiin huwid ch bolno l doo. Gehdee mani met arai l huchrehgui baih, yalanguya yahoo-g. Yahoo chin bugd ym n javascript deer bichigdsen bolohoor shell deer teriig ajilluulah inerpreted baihgui, yahaw uchriig n olloo gehed cookie-g n file-d hadgalna, huselt yawuulahdaa hamt ilgeene geed l zunduu yum bolno baih. Harin “lynx” gej shell deer ajilladag browser baidiim bnlee, teruugeer yahoo-gees busad site ruu orj bolno baih hehe.

  40. надад хариулах хүн байна уу? Ядаж харчих хичээл эдрийн УРЛ байна уу?

  41. https://help.ubuntu.com/community/MailServer#Mail%20Delivery%20Agent, neg iim yum baina.

  42. Nuhduu tuslaarai…
    find command dangaaraa ajillahgyi bolhoor ni netees haij bgaad neg command olood anzaaralgyi bicheed l turshdag zangaaraa yztel byh yum bolhoo baichlaa….
    yamarch command avahgyi, dandaa:

    bash: /bin/date: No such file of directory

    …g.m aldaa uguud, yamarch programm neegdehgyi, syljeend orohgyi hernee uur PC-ees ping yavaj bna.
    Untraachuul dahiad asahgyi boluu gej bodood bna. yaahve? tuslaarai…. mash chuhal server bga yumaa. Minii bichsen command:

    find / -cron core | xargs /bin/rm -f

    ehleed cron gej uuriin hiisen file-aa haisan yumaa….
    find /cron ….g.m yzeed olohgyi bsan yumaa.
    Bi yadaj “rm” gesen bgag ni harahgyi eostoi teneg yumaa.
    OS:
    Red Hat Enterprise Linux 5.0

    Edeeree oroldvol evdhiin sondoon gej ynen yumaa!!!
    ;-/

  43. byh core nertei file-aa ustgachihsan bololtoi, zuv yy?

    ‘xargs’ gedeg ni yaadag command ve?

    core file yamar yyregtei boloh, sereej boloh uu?
    Tuslaarai.

  44. Hi.
    Bi dunguj saya asuudlaa shiidyyleed neg amisgaa avaad suuj bna.
    Adsolux-iin Dulmandakh gej ah yanzalj ugluu, yneheer gaihaltai bishreed suuj bna.
    Dulmandakh geheer IT chigleliin, sonirhdog hymyys bygd andahgyi bh gej bodoj bna…

    http://www.dulmandakh.com

    yamar ch bsan nadtai adil asuudal hyn tulgarval zasaj boldiin bna, bas yaaj yanzalsaniig ni erunhiid ni bichvel tustai boluu gej bodloo.
    Tegehdee bi bas uchiriig ni tiim sain uhaj oilgoogyi bolhoor, yamarch bsan yanzalz bolno gej heleh gesiin:-)

    Asahgyi, tegeed garch bsan aldaa:

    exec of init (/sbin/init) failed!!!: No such file or directory
    Kernel panic – not syncing: Attempted to kill init!

    Yyniig uur adilhan PC-ees etc, lib havtsuudiig ter chigeer ni huulaad ajilluulchlaa…

    Dulmandakh ahd yneeheer ih bayarlalaa…

  45. boljdee boloo sh de :P

  46. Энд асуудлууд бичигдэхгүй байгаа нь хүмүүс өөрсдөө сурч шийдэх хүсэлтэйгээс үү? Тэгж байж л учрыг нь олно доо. хаха

  47. hi linux n talaar (comandiin talaar) mongoloor medeelel bval olj ogch tuslaach

  48. tehuu bohoo? :)

  49. хичээе :D

  50. hi Ubuntu suulgax gej baigaa xvmvvst handaj xelhed TimeZone oo sain zaaj ugurei tegvel mgl server ees update ee hurdan tatan sht/ Mongold baigaa server ees tatan gesen ug l de :-) /


Leave a response

Your response: