Терминал гэдэг нь линукс системд тушаалын мөрнөөс удирдаж, системийг удирдах, тохируулах, програмыг ажиллуулдаг өргөн хэрэглэгддэг хэрэгслэл юм. Терминал нь тархац бүрт харилцан адилгүй цэсэнд байх ба Үбүнтү линуксын хувьд Applications -> Accessories -> Terminal гэж нээдэг. Мөн Alt+F2 товчийг дараад Run цонхонд үйлдлийг хийж мөн болдог.
Тушаалын мөр буюу Terminal дээр хэрхэн тушаалыг зөв өгөх талаар доор дурьдах болно.
Доорх тушаалууд нь Ubuntu систем дээр тулгуурлан бичигдсэн байх ба дийлэнх Linux системүүд, тэр дундаа Debian суурьтай системүүдэд тохирно.
Тушаалыг зөв өгөх заавар
Доор дурьдсан тушаалууд нь тайлбартайгаа байх ба Загвар : гэсний ард талд тухайн тушаалыг хэрхэн бичих загварыг өгнө. Загвар дотор [ ба ] хашилтаар хашсан хэсгийг заавал бичих шаардлагагүй тохиргооны тушаалуудыг бичсэн болно.
sudo
Нэр :
* sudo – Системд root буюу Супер эрхээр хандах
Загвар :
* sudo [тушаал]
Тайлбар :
* Ихэнх Linux системүүд системийн аюулгүй байдлыг хангах үүднээс хандах хязгаараараа ялгаатай хоёр хэрэглэгчийг үүсгэсэн байдаг.
o root – эрхтэй хэрэглэгч нь системийн зайлшгүй тогтцоос бусад файлтай “Супер” эрхээр хандана. Үүнд файл болон хавтасыг чөлөөтэй үүсгэх, устгах, засварлах зэрэг орох юм. Энэ эрхийг авахын тулд танд root эрхтэй нууц үг буюу Password хэрэгтэй болох юм. Хэрвээ та системийн эзэн бол нэвтрэх нууц үг чинь root эрхтэй байна. Хэрвээ та системийн эзэн биш бол системийн эзнээс зөвршөөрөл авах нь зайлшгүй юм.
o – эрхтэй хэрэглэгч нь root эрхтэй хэрэглэгчийн хязгаарласан орчинд ажиллаж чадах ба хязгааралт тавьсан файл болон хавтаснуудаас бусадыг нь чөлөөтэй үүсгэж, устгаж, засварлаж чадах юм. Харин хязгаарласан хэсэгт тухайн хязгаарлалтын шугамаас хэтрэх үед танаас root эрхийн нууц үг асуух юм. Шинээр суулгасан систем дээр ихэнх системийн файл болон хавтаснууд нь автоматаар хязгаарлагдсан байдаг. Үүнийг root эрхтэй хэрэглэгч хүссэнээрээ тохируулж болох ба ямар хэрэглэгчид ямар эрх өгөх гэж байгаагаа тохируулж болно. Үүнд нь Бүрэн, Зөвхөн унших, Зөвхөн хуулах, Зөвхөн харах, Нуух зэрэг тохиргоонууд орох юм.
Зарим нэг тушаалууд нь системд халтай байж болох тул түүнийг зайлшгүй root эрхээр тушаах хэрэг гардаг нь санаандгүй болон санаатай эрсдлээс болгоомжилж буй зөв арга хэмжээ юм. Иймээс зайлшгүй гэсэн тушаал болгоны өмнө та sudo гэж бичсэнээр root эртэйгээр тушаах боломжтой юм. Энэ үед танаас root эрхийн нууц үг асуух ба өөр хязгааралтын асуудал гарахгүй юм.
su
Нэр :
* su – Тушаалын горимыг бүрэн бүрэн эрхтэй хэрэглэгчийн гормд шилжүүлэх
Загвар :
* su [тохиргоо] [хэрэглэгчийн нэр]
Тохиргоо
*
o -h болон –help тушаалын талаарх зааврыг авна
Тайлбар :
* sudo тушаал нь цорын ганц удаа бүрэн хэрэглэгчийн эрхээр хандах тушаал өгдөг бол sudo su тушаалаар ажиллах горимыг ямагт бүрэн эрхтэй хэрэглэгчийнх болгож болдогоороо онцлог юм.
apt-get
Нэр :
* apt-get – APT шинэчлэлүүдийг удирдах
Загвар :
* apt-get [тушаал]
Тушаал :
*
o -h тушаалын талаарх зааврыг авах
o update систем дахь програмуудын зайлшгүй нэмэгдлүүдийг татаж авах
o install тодорхойлогдсон шинэчлэл болон програмыг суулгах
o upgrade системийн зайлшгүй нэмэгдлүүдийг татаж авах
o dist-upgrade системийг шинэчлэхэд зайлшгүй нэмэгдлүүдийг татаж авах
rm
Нэр :
* rm – файл болон хоосон хавтсыг устгах
Загвар :
* rm
mv
Нэр :
* mv – файлыг зөөх
Загвар :
* rm
* rm -t
cp
Нэр :
* cp – файлыг нөөцлөөд зөөх
Загвар :
* cp
* cp -t
eject
Нэр :
* eject – зөөврийн санах ойг салгах
Загвар :
* eject [нэр]
shutdown
Нэр :
* shutdown – системийг ачааллыг зохичуулах
Загвар :
* shutdown [тохиргоо] цаг
Тохиргоо
*
o -h шууд унтраах
Цаг
*
o ЦЦ:ММ цаг заах
o now яг одоо тушаалыг биелүүлэх
man
Нэр :
* man – тушаалын талаарх дэлгэрэнгүй мэдээлэл авах
Загвар :
* man
Тайлбар :
* тушаалын дэлгэрэнгүй мэдээллийг авах ба дуусгахыг хүсвэл End дарж төгсгөлд нь очоод q товч дарахад man тушаал дуусгавар болно.
lshw
Нэр :
* lshw – тооцоолуурынхаа техник талын дэлгэрэнгүй үзүүлэлтүүдийг харуулах
Загвар :
* lshw












COMMENT BOMB1: ODOO UED OPEN SOURCE PROGRAMMUUD IH HEREGLEGDEH BOLSONTOI HOLBOGDOOD UNIX, LINUX TORLIIN UILDLIIN SYSTEM RUU CHIG HANDLAGA NAASHTAI BAIH SHIG. WINDOWS DEER UNIX-IIN SHELL-IIG AJILLUULAH BOL SYGWIN TOHIROMJTOI. UNIXTEI AJILLAHAD HUNDRELTEI ZUIL IH BOLOVCH SONIRHOLTOI ORGON BOLOMJTOI GEDEG NI MEDREGDEJ BAINA. SHUUD WINDOWS-EES SALNA GEDEG HETSUU BOLOHOOR UBUNTU-G ZEREG SUULGAJ UZLEE. NEMELTUUDIIG TATAH SHAARDLAGA IH GARCH BAINA.
By: baaska on May 5, 2007
at 5:30 am
Баярллаа. Ямар нэмэлтүүд вэ? COMMENT BOMB1 : Гэнэ үү? хэхэ
By: bokhoo on May 5, 2007
at 5:47 am
Teriig chin odoo l uzeh gej bn daa gej
By: Deegii on June 27, 2007
at 7:38 am
Тийм үү. хичээл материал их ховор байх юм. байвал энд тавиарай.
By: bokhoo on June 27, 2007
at 9:55 am
hey nadaa ter unix lunix 2oo tailbarlaad uguuh PLS
By: zoloo on November 18, 2007
at 9:43 am
хэ хэ яаж тайлбарлах вэ? асуух юм байвал асуугаарай чадлаараа хариулна зүгээр
By: bokhoo on November 23, 2007
at 9:19 am
hi
By: ochir on November 27, 2007
at 2:19 pm
hi hi
By: bokhoo on December 4, 2007
at 6:55 am
Sain bna uu. Bi program 0 oos ehelne. Tegeed C heliig surah gej oroldoj bna. Windowsiin orchind linux iig suulgaj boloh uu.
By: nomin on March 22, 2008
at 5:02 am
yu gesen ug yum linux chini uildliin system sh dee. gehdee neg computer deer windows linux 2 – iig zereg suulgaj ajilluulj boloh uu gej asuuj bna gej oilgoloo zov uu ugui yu?. bolno gehdee chi songood songoson uildliin system chini l ajillana sh de
By: bokhoo on March 24, 2008
at 12:40 am
Uneniig helehed programmiin hel uzej eheleh geed l bgaa um daa. tegeed nom ene ter unshaad neg l bolj ogohgyi um aa. Tegeed jisheenuud ehnees turshij uzeh sanaatai. getel yamar programm deer kodoo oruulj horvuuleh turshih gedgiig medehgyi. neg japan nohor linux suulgaad bich gesen. Linux deer olon hel demjdeg gesen um l daa. Unendee programmiin hicheeliig 4 saraas jp hel deer uzeh um l daa. Gehdee omno ni neg jaahan ch gesen anhnii medegdehuuntei bolchih sanaatai. Nadad zovolgoo ogooch
By: nomin on March 27, 2008
at 5:50 am
Uneniig helehed programmiin hel uzej eheleh geed l bgaa um daa. tegeed nom ene ter unshaad neg l bolj ogohgyi um aa. Tegeed jisheenuud ehnees turshij uzeh sanaatai. getel yamar programm deer kodoo oruulj horvuuleh turshih gedgiig medehgyi. neg japan nohor linux suulgaad bich gesen. Linux deer olon hel demjdeg gesen um l daa. Unendee programmiin hicheeliig 4 saraas jp hel deer uzeh um l daa. Gehdee omno ni neg jaahan ch gesen anhnii medegdehuuntei bolchih sanaatai. Nadad zovolgoo ogooch.
By: nomin on March 27, 2008
at 5:51 am
yamar hel gen ee. er ni jisheeg ni haraad turshig ni hamgiin sain surah arga shuu. jp gej buruu bichtsen yum uu esvel bi medku hel yum bolov uu? dahiad todruulga ogno uu ok tegeed ergeed hariulaya
By: bokhoo on March 27, 2008
at 9:45 am
oo harin tiimee C helnees ehelj uzeh bhaa.
jp gedeg ni programmiin hel bishee. Japan hel. Tiim bolohoor l omno jaahan sudlah sanaatai bgaa um.
By: nomin on March 29, 2008
at 1:43 am
аан. Тийм байлгүй дээ хэхэ. Тэгээд юу асуух гэсэн юм асуу за.
By: bokhoo on March 31, 2008
at 12:53 am
Уучлаарай наадах чинь үйлдлийн систем программын хэл энэ тэрээ сайн ялгахгүй байна ш дээ тиймээс асуух юмаа ч сайн мэдэхгүй байгаа юм шиг байна. Ер нь бие дааж сурахад хэцүү тиймээс тодорхой чиглэлтэй байх хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол юм юмны араас явах юм бол үр дүн багатай байх болно. Чи эхлээд PC-гээ мэдээж багагүй судалж ойлгосон байх хэрэгтэй. Юуны өмнө Software, Hardware талаар ….Linux орчинд ажиллаж сурмаар байгаа бол IT парк дээр саяхан 14 хоногийн хугацаатай сургалт болоод байсан тэрнийг сайн судлахгүй юу.Бас монголын Ubunti хэрэглэгчдийн холбоо энэ тэрд элсэж болно ш дээ заа зааасссс. ӨӨ бас С хэлийг суръя гэвэл алгоритмыг ерөнхийдээ ойлгодог байх нь чухал. С-тэй холбоотой номнууд олж уншиж болно.Чи сонирхвол надаа нэг электрон ном байгаа email энэ тэрээр авахгүй юу. Амжилт чи чадах ёстой
By: сайнаа on May 12, 2008
at 7:52 pm
Баярллаа Сайнааа… Ер нь алгоритм их чухал даа
By: bokhoo on May 13, 2008
at 2:18 am
bi saya unixiin surgaltand suusan yumaa. Tegeed tugstul nadad unix ruu dahiad huuchin ip address-r holbogdoh bolomjgui bolchloo. bi putty gedeg programaar holbogdoj baisan yum. dahiad terengruugaa orj davtah gesen chini ip address baidaggui. ip address haanaas olj boloh ve?
By: bambagar on May 14, 2008
at 1:40 pm
Серверийн чинь IP бас нууг үг энэ тэр чинь байга бол болно о. Өмнө нь холбогдоход чинь тохиргоо хийгээд тухайн IP нь хадгалагдцан байсан бол дахин тохиргоог нь хийнэ. чиний IP хамаагүй байх аа гэж боджиино. Хэрэв сервер нь локал биш бол…
By: bokhoo on May 15, 2008
at 2:17 pm
ubuntu 7.10 deer instaal yaaj hiih bee
photoshop
pagemaker
autocad
yaaj suulgah bee helj ogch tuslaach
By: odbaatar on August 18, 2008
at 9:43 am
oo bas php apach server yaaj suulgah bee
By: odbaatar on August 18, 2008
at 9:44 am
монголын Ubunti хэрэглэгчдийн холбоо
хаана байдаг юм бээ
By: odbaatar on August 18, 2008
at 10:38 am
http://www.mnbsd.org
By: bokhoo on August 19, 2008
at 9:37 am
duu sonsdog script shuu!. amarok gesen duunii programm shaardana. gol n duugaa tataj awch hardandaa zai bolgood baihgui. uuruu shuud hailtaa hiigeed l yawuulna. tegeed hailtaasaa onowchtoi mun esehiig n delgets ruu hewlej haruulna. linux-n freedom-n joohon jishee n gewel bolno baih. mangar kife-tai ed baina shuu!!!
#!/bin/bash
function check_args() {
if [ $# -eq 0 ]; then
echo wrong argument, just type author and title
exit 1
fi
}
check_args $*
getmsg=`echo “${*}” | sed -re ’s/[^a-zA-Z]/_/g’`
echo $getmsg
curl http://www.mp3000.net/mp3_0/“${getmsg}” > tmpx.html
links=`cat tmpx.html | sed -re ’s/<a/\n<a/g’ | grep -E “^<a href=\”/download/mp3″ | sed -re ’s/^[^\"]*\”([^\"]*)\”.*$/\1/g’`
echo links are $links
for link in $links; do
echo -n ene link ruu usrehed zugeer uu? ${link} [y/n]
read prompt
if [ $prompt = 'y' ]; then
mp3link=`curl http://www.mp3000.net$link | sed -re ’s/<a/\n<a/g’ | sed -re ’s/^[^\"]+\”([^\"]+)\”.*$/\1/g’ | grep -E ‘.mp3$’`
echo -n ene mp3 duug sonsohod zugeer? link:”${mp3link}”.herwee link gesnii ard link baihgui bol n useg darna uu. [y/n]
read prompt
if [ $prompt = 'y' ]; then
amarok $mp3link
fi
fi
done
By: Tulga on November 22, 2008
at 11:18 am
for linux begiiner
http://linuxhomenetworking.com/
By: nurka on January 16, 2009
at 5:31 pm
for user-level
https://help.ubuntu.com/
By: Tulga on January 16, 2009
at 9:08 pm
hi all. yum asuuh gesen yumaa, linux-iin shell-iin, comanduudiin talaar delgerengyi, er ni shelliin mun talaar cron-toi holbogdoj ajiluulhad jamar yamar bolomjuud bdagiig medeh gesen yumaa, matirial bval maildeerei…
linux er ni ih sonirholtoi yumaa. uuruu commaand yysgej boldog yum bna hehe
By: bt on March 17, 2009
at 6:07 pm
windows-n viruses bur zalhaad bainaa
linux yaj suulgah uu
bootiig ni haanas oloh ve
bas linux-d ajilladag programuudiig
By: sender on March 18, 2009
at 6:48 pm
free болхоор хаанаас л бол хаанаас олно доо нетеер хэсэх үү хэхэ би энэ тал дээр мэдээ тавъя sender!!!
By: bokhoo on March 19, 2009
at 9:28 am
Тэхх линуксийн олон коммандуудыг нэгтгээд тэрийгээ өөрийн гэсэн нэрээр нэрлээд комманд хэлбэрээр ашиглаж болно.
By: bokhoo on March 19, 2009
at 9:29 am
sender – т
https://shipit.ubuntu.com/
энэ хаягаар ороод ubuntu гийн сүүлчийн хувилбарыг үнэгүй авах боломжтой хамгийн гол нь гэрийнхээ хаягыг л үнэн зөв бичиирэй анкет бөглөснөөс 4 – 6 долоо хоногийн дараа танай гэрт ирэх болноо . good luck
By: Tsolmon on March 20, 2009
at 10:12 am
$ du -c *01.dat
24 A01.dat
24 B01.dat
24 C01.dat
24 D01.dat
24 E01.dat
192 F01.dat
192 G01.dat
504 total
Endees ZUVHUN niit hemjeeg ni doorh baidlaar hevlej harmaar bna…
yaaj harhuu?
$ “command” *01.dat
504
By: bt on March 27, 2009
at 4:07 pm
du -c *01.dat | grep total | sed -re ’s/total//g’
Энэ команд болох уу. Болохгүй бол хэлээрэй.
By: deegi_01 on March 28, 2009
at 2:22 pm
du -k *01.dat | awk ‘{size=size+$1} END {print size}’
By: deegi_01 on March 28, 2009
at 2:34 pm
qmail-н талаар мэдээ тавьж туслаач сайтных тут болохгүй байна. Ер нь линукс дээр майл сервер яаж суудгадаг ажилдаг зарчим эдрийн талаар мэдэх хүн байвал туслаач
By: aania on March 28, 2009
at 5:31 pm
deegi_01 mash ih bayarlalaa. yag minii haigaad bsan command bna. hoeulaa adilhan boloj bna. tnks…
By: bt on March 30, 2009
at 9:58 am
hi.
shell commandaar deerees saitruu orj boldog gej halit sonsson yum. Ynen bol neg jishee zaaj uguuch.
Jishee ni yahoo hayagaaraa orood file attach hiihiig. bolomjtoi yu?
By: batj on April 1, 2009
at 6:01 pm
yahoo-g medq yum. local bol 2 IP-nii hooorond file shidej bolno. neteer sudlah l heregtei bh da
By: bokhoo on April 1, 2009
at 6:52 pm
Bolohiin huwid ch bolno l doo. Gehdee mani met arai l huchrehgui baih, yalanguya yahoo-g. Yahoo chin bugd ym n javascript deer bichigdsen bolohoor shell deer teriig ajilluulah inerpreted baihgui, yahaw uchriig n olloo gehed cookie-g n file-d hadgalna, huselt yawuulahdaa hamt ilgeene geed l zunduu yum bolno baih. Harin “lynx” gej shell deer ajilladag browser baidiim bnlee, teruugeer yahoo-gees busad site ruu orj bolno baih hehe.
By: Tulga on April 1, 2009
at 10:49 pm
надад хариулах хүн байна уу? Ядаж харчих хичээл эдрийн УРЛ байна уу?
By: aania on April 2, 2009
at 5:29 pm
https://help.ubuntu.com/community/MailServer#Mail%20Delivery%20Agent, neg iim yum baina.
By: Tulga on April 3, 2009
at 11:15 pm
Nuhduu tuslaarai…
find command dangaaraa ajillahgyi bolhoor ni netees haij bgaad neg command olood anzaaralgyi bicheed l turshdag zangaaraa yztel byh yum bolhoo baichlaa….
yamarch command avahgyi, dandaa:
bash: /bin/date: No such file of directory
…g.m aldaa uguud, yamarch programm neegdehgyi, syljeend orohgyi hernee uur PC-ees ping yavaj bna.
Untraachuul dahiad asahgyi boluu gej bodood bna. yaahve? tuslaarai…. mash chuhal server bga yumaa. Minii bichsen command:
find / -cron core | xargs /bin/rm -f
ehleed cron gej uuriin hiisen file-aa haisan yumaa….
find /cron ….g.m yzeed olohgyi bsan yumaa.
Bi yadaj “rm” gesen bgag ni harahgyi eostoi teneg yumaa.
OS:
Red Hat Enterprise Linux 5.0
Edeeree oroldvol evdhiin sondoon gej ynen yumaa!!!
;-/
By: bt on April 9, 2009
at 5:05 pm
byh core nertei file-aa ustgachihsan bololtoi, zuv yy?
‘xargs’ gedeg ni yaadag command ve?
core file yamar yyregtei boloh, sereej boloh uu?
Tuslaarai.
By: bt on April 9, 2009
at 5:25 pm
Hi.
Bi dunguj saya asuudlaa shiidyyleed neg amisgaa avaad suuj bna.
Adsolux-iin Dulmandakh gej ah yanzalj ugluu, yneheer gaihaltai bishreed suuj bna.
Dulmandakh geheer IT chigleliin, sonirhdog hymyys bygd andahgyi bh gej bodoj bna…
http://www.dulmandakh.com
yamar ch bsan nadtai adil asuudal hyn tulgarval zasaj boldiin bna, bas yaaj yanzalsaniig ni erunhiid ni bichvel tustai boluu gej bodloo.
Tegehdee bi bas uchiriig ni tiim sain uhaj oilgoogyi bolhoor, yamarch bsan yanzalz bolno gej heleh gesiin:-)
Asahgyi, tegeed garch bsan aldaa:
exec of init (/sbin/init) failed!!!: No such file or directory
Kernel panic – not syncing: Attempted to kill init!
Yyniig uur adilhan PC-ees etc, lib havtsuudiig ter chigeer ni huulaad ajilluulchlaa…
Dulmandakh ahd yneeheer ih bayarlalaa…
By: bt on April 11, 2009
at 7:48 pm
boljdee boloo sh de
By: bokhoo on April 13, 2009
at 10:03 am
Энд асуудлууд бичигдэхгүй байгаа нь хүмүүс өөрсдөө сурч шийдэх хүсэлтэйгээс үү? Тэгж байж л учрыг нь олно доо. хаха
By: Melug on June 8, 2009
at 4:33 pm
hi linux n talaar (comandiin talaar) mongoloor medeelel bval olj ogch tuslaach
By: monster on June 11, 2009
at 1:12 pm
tehuu bohoo?
By: monster on June 12, 2009
at 2:34 pm
хичээе
By: bokhoo on June 14, 2009
at 11:58 am
hi Ubuntu suulgax gej baigaa xvmvvst handaj xelhed TimeZone oo sain zaaj ugurei tegvel mgl server ees update ee hurdan tatan sht/ Mongold baigaa server ees tatan gesen ug l de
/
By: Mr.Pinakio on September 23, 2009
at 3:19 pm